Wikidhamma

Thư Viện Nghiên Cứu Phật Giáo


Trang cập nhật dữ liệu giáo Pháp mới mỗi ngày! Cập nhật thông báo Tại Đây

Dứt Bỏ (Cāga)

Bố Thí Độ
Dāna Pāramitā

Soạn giả
Tỳ khưu Chánh Minh

Chữ pariccāga = pari+ cāga; pari là trọn vẹn, cāga là lìa bỏ, bỏ đi.

Chữ pariccāga theo nguyên ngữ là “buông bỏ trọn vẹn” và thường dùng như chữ cāga (dứt bỏ).

Trong Bổn sanh Mahāvaṃsa Jātaka của bộ Asīlinipata có nêu lên 10 pháp trị nước của vị minh quân là:

1. Bố thí (dāna).

2. Trì giới (sīla).

3. Dứt bỏ (pariccāga).

4. Công minh (ājjava).

5. Hòa nhã (maddava).

6. Cố gắng dứt bỏ điều ác (tapa).

7. Không độc ác (akodha).

8. Độ lượng, không làm hại kẻ khác (do có tâm bi mẫn) (avihiṃsā).

9. Nhẫn nại (khanti).

10. Không độc tài, độc đoán (avirodhana).

* Lại nữa, vị Thánh có 7 loại tài sản là:

1. Đức tin (là) tài sản (saddhā dhanaṃ).

2. Giới tài sản (sīla dhanaṃ).

3. Hổ thẹn tội lỗi (là) tài sản (hiri dhanaṃ).

4. Ghê sợ tội lỗi (là) tài sản (ottappa dhanaṃ).

5. Nghe nhiều (là) tài sản (bahusutta dhanaṃ).

6. Dứt bỏ (là) tài sản (cāga dhanaṃ).

7. Trí tuệ (là) tài sản (paññā dhanaṃ)1A.iv, 4. Phẩm tài sản..

Đức Phật có giải thích về “dứt bỏ là tài sản của bậc Thánh” như sau:

“Ở đây, này các tỳ khưu. vị Thánh đệ tử có tâm từ bỏ cấu uế của xan tham, sống tại gia phóng xả (muttacāgo), với bàn tay rộng mở (payatapāṇi), ưa thích xả bỏ, sẳn sàng để được yêu cầu, ưa thích san sẻ vật bố thí. Này các tỳ khưu, dứt bỏ (là) tài sản.” (sđd).

Một bài kinh khác nói về gia chủ Ugga người làng Vesāli, Đức Thế Tôn tán thán: “Này các tỳ khưu, gia chủ Ugga người làng Vesāli có được tám pháp vi diệu”.

Nghe vậy, một vị Tỳ khưu đến gặp Ugga hỏi về tám điều kỳ diệu đó.

Gia chủ Ugga nói: vị ấy không biết Đức Phật nói về 8 điều vi diệu nào, riêng vị ấy nhận biết 8 điều vi diệu mình có. Tóm lược như sau:

1. Vừa trông thấy Đức Thế Tôn từ xa, phát sanh tâm tịnh tín.

2. Nghe xong thời pháp thoại đầu tiên từ Đức thế Tôn, chứng quả Dự lưu.

3. Giải tán bốn người vợ trẻ.

4. Thưa tôn giả, có những tài sản ở trong gia đình tôi, chúng được phân chia (appativibhatta) giữa những người có giới và những người tốt lành. Thưa tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ , được có ở nơi tôi.

5. Cúng dường chu đáo đến bất cứ vị tỳ khưu nào.

6. Nghe pháp từ vị tỳ khưu ấy rất cẩn thận, nếu vị tỳ khưu không thuyết pháp thì gia chủ Ugga thuyết pháp đến vị tỳ khưu.

7. Được nghe chư thiên nói chuyệrn, nhưng tâm không có tự hào (cittassa unnatiṃ) vì nhân duyên ấy.

8. Chứng đắc Anahàm (anāgāmi).

Vị tỳ khưu ấy trở về bạch trình lên Đức Thế Tôn câu chuyện trên, Đức Phật dạy:

-“Lành thay, lành thay này tỳ khưu, như gia chủ Ugga người Vesāli, nếu có trả lời một cách chân chánh, có thể trả lời như vậy”.

Điều kỳ diệu thứ tư nói lên ý nghĩa”bố thí (dāna)”, điều kỳ diệu thứ 5 nói lên ý nghĩa “dứt bỏ (pariccāga),” tuy mỗi pháp có những điểm giống nhau, nhưng cũng có những điểm khác nhau.

Gia chủ Ugga

Trong kinh ghi nhận có hai gia chủ Ugga đều thành tựu 8 pháp vi diệu giống nhau, một ở làng Vesāli một ở Hatthigāma (làng nuôi voi). Có thể cả hai cũng chỉ là một, khi so sánh duyên khởi của hai bài kinh này, chúng ta thấy rất rõ:

a- “Một thời, Thế Tôn ở Vesāli, tại Đại lâm, ở ngôi nhà có nóc nhọn…”2A.iv, 208.

b- “Một thời, Thế Tôn trú ở gữa dân chúng Vajji, tại làng Hatthi…”3A.iv, 212.

Và Vesāli là kinh thành xứ Vajji của người Licchavī. Điều này đã được lập lại trong Saṃyutta nikāya (Tương ưng kinh): Gia chủ Ugga (một ở làng Vesāli, một ở làng Hatthi) đến bạch hỏi Đức Thế Tôn: “Vì sao có chúng sanh hoàn toàn giải thoát trong hiện tại, có chúng sanh lại không?”4S.iv. 109 – 110

Có lẽ một trong hai gia chủ Ugga trên là người có tám điều kỳ diệu, nhưng nhà biên soạn Pāli không nắm rõ chính xác, nên ghi cả hai trú xứ. Vì theo bản Sớ giải kệ Trưởng lão Tăng (theragāthātthakathā) và Tăng chi kinh, thì:

– Gia chủ Ugga người làng Hatthi, là một trong những gia chủ được Đức Phật tán thán: “người đứng đầu hạnh phục vụ Tăng chúng (saṅghupaṭṭhākānāṃ) tốt đẹp”.5ThagA. i. 174 – A.i, 26

– Còn gia chủ Ugga thành Vesāli, được Đức Phật tán thán “là người đứng đầu trong bố thí vật đáng hài lòng (manāpadāyakānam)”6A.i, 26..

Gia chủ Ugga người làng Hatthi

Khi cha qua đời, vị ấy kế nghiệp nhà, trở thành trưởng giả (seṭṭhi).

Khi Đức Phật du hành đến Hatthigāma ngụ tại Nāgavanuyyāna, bấy giờ gia chủ Ugga cho mở lễ hội 7 ngày để vui chơi.

Cuối ngày thứ bảy, Đức phật ngự đến nơi gia chủ Ugga tổ chức lễ hội. Khi đang vui chơi lễ hội cùng với các vũ công, nữ nhạc, trông thấy Đức Phật từ xa ngự đến, gia chủ Ugga vô cùng xấu hổ và tỉnh rượu ngay.

Gia chủ Ugga đi đến đảnh lễ Đức Phật rồi ngồi xuống một bên. Đức Phật thuyết lên tuần tự pháp, nghe pháp xong gia chủ Ugga trở thành bậc Thánh Dự lưu (sotapannā), về sau vị ấy chứng quả vị Anahàm (anāgāmī).

Sau khi nghe pháp xong, gia chủ Ugga cho giải tán đoàn vũ, nhạc công và tự nguyện trở thành người hầu cận (upapaṭṭhāṇa) của Chư tăng (chữ upa nghĩa là kế cận, paṭṭhāna là trú xứ, upapaṭṭhāna được hiểu là thân cận, phục vụ).

Vào ban đêm, chư thiên đến thuật cho vị ấy nghe về sự thành tựu của nhiều vị tỳ khưu, đề nghị gia chủ Ugga nên chọn các bậc Thánh để dâng cúng. Nhưng những gì vị ấy bố thí thì đều dành cho tất cả chư tỳ khưu với niềm hoan hỷ như nhau7DhA. iii. 465-9; theo ThagA. i. 65 Mahā Subhaddā cũng sống tại thành Ugga..

Có lần, Đức Thế Tôn tuyên bố:

“Này các tỳ khưu, gia chủ Ugga làng Hatthi thành tựu tám điều kỳ diệu…”(sđd).

Gia chủ Ugga người làng Vesāli

Tên ban đầu của gia chủ này không được biết đến, vì có thân thể vạm vỡ cao lớn nên được gọi là Ugga, đồng thời tính tình vị ấy hiền hòa, dễ mến. Ngay lần đầu gặp Đức Phật, và nghe pháp từ Đức Phật, vị ấy chúng quả Dự lưu, về sau trở thành bậc Anahàm.

Khi lớn tuổi, một ngày nọ đang ngồi một mình, một ý nghĩ phát sanh đến vị ấy rằng:

“Ta sẽ cúng dường đến Đức Phật cùng chư Tăng những gì ta cho là tốt đẹp nhất. Vì ta được nghe Đức Thế Tôn dạy: “Ai cho vật đáng hài lòng hằng đạt được ước nguyện”. Ta mong Đức Thế Tôn cùng chư Tăng ngự đến nơi này”.

Biết được ước muốn của gia chủ Ugga, Đức Phật cùng chư Tăng xuất hiện ngay tại tư gia của gia chủ. Vị ấy vô cùng hoan hỷ, cung nghinh Đức Thế Tôn cùng chư Tăng, sau đó cúng dường vật thực đáng hài lòng đến Đức Phật và chư Tăng. Gia chủ Ugga liệt kê ra những món vật thực đáng hài lòng8A.iii, 49, bản kinh ghi nhận rằng: “Không bao lâu sau, gia chủ Ugga mệnh chung, được tái sanh với thân khả ý (manomayaṃkāyaṃ)”.


Ghi chú:

  • 1
    A.iv, 4. Phẩm tài sản.
  • 2
    A.iv, 208.
  • 3
    A.iv, 212.
  • 4
    S.iv. 109 – 110
  • 5
    ThagA. i. 174 – A.i, 26
  • 6
    A.i, 26.
  • 7
    DhA. iii. 465-9; theo ThagA. i. 65 Mahā Subhaddā cũng sống tại thành Ugga.
  • 8
    A.iii, 49