Wikidhamma

Thư Viện Nghiên Cứu Phật Giáo


Trang cập nhật dữ liệu giáo Pháp mới mỗi ngày! Cập nhật thông báo Tại Đây

Cảm Giác Dễ Chịu Và Những Suy Nghĩ Bất Thiện

Pháp thoại Thiền Sư Mahasi

Biên tập Anh Ngữ Tỷ kheo Pesala

Dịch Việt Dhannapālaka

Những cảm giác dễ chịu đưa tới các suy nghĩ bất thiện, đều bắt nguồn từ các cảm giác. Hầu hết mọi người đều bận tâm với những thứ như: sự hành dâm và ăn uống. Nếu họ có được những gì họ muốn, họ sẽ vui mừng. Tuy nhiên, niềm vui đó của họ dẫn đến nhiều tham ái hơn, và vì vậy đối với nhiều người, cái gọi là hạnh phúc của họ được đặt trên nền tảng của tham ái. Nếu tham ái này không được đáp ứng, họ sẽ thất vọng và không vui. Điều này có nghĩa là những tư tưởng bất thiện sẽ xuất hiện, là tác nhân bành trướng của tham ái, ngã mạn và tà kiến. Những cảm giác dễ chịu mà chúng ta nên tránh, được đề cập trong bài kinh Phân Biệt Sáu Xứ (Sāḷāyatanavibhaṅga Sutta) của Majjhimanikāya [[MN. Trung Bộ Kinh]]. Bài kinh này ví các đối tượng giác quan (các trần) như là trú xá của một người. Bởi vì các đối tượng đó chính là chỗ trói buộc người ấy. Niềm vui của con người bắt nguồn từ sự tiếp xúc nhau hoặc từ những kỷ niệm sau những lần tiếp xúc đó. Có sáu loại cảm giác dễ chịu xuất phát từ sáu đối tượng giác quan (sáu trần) thông qua các giác quan (sáu căn) tương xứng1Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý (sáu căn) tương xứng với các đối tượng sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (sáu trần)..

Chánh niệm trong lúc thấy là cách để ngăn chặn các bất thiện xuất phát từ những cảm giác dễ chịu, … Nếu những suy nghĩ đem lại niềm vui, hành giả phải ghi nhận và chấm dứt chúng. Tuy nhiên, một người mới hành thiền thì không thể theo dõi hay ghi nhận tất cả các tiến trình của tâm, chính vì vậy, thiền sinh nên bắt đầu với các đối tượng của sự xúc chạm và nhận biết chúng qua một trong những yếu tố của: đất hay sự rắn chắc (paṭhavī); nước hay sự gắn kết (āpo), lửa hay nhiệt độ (tejo); gió hay sự chuyển động (vāyo).

Trong bài kinh [[AN 4.274 Kinh Tứ Niệm Xứ]] – Satipaṭṭhāna Sutta, Đức Phật dạy:

“Khi đang đi vị ấy [hành giả] biết, ‘Ta đang đi’

(Gacchanto vā gacchāmī’ti pajānāti).”

Câu nói này ý muốn nói đến nhận biết rõ ràng sự không linh hoạt và chuyển động (vāyo), như khi ghi nhận bước đi, hành giả cũng hay biết về cứng và mềm (paṭhavī), nóng và lạnh (tejo), nặng và ẩm ướt (āpo) ở bàn chân và cơ thể. Mặc dù yếu tố nước (āpo) là vô hình, nhưng có thể được nhận biết thông qua sự tiếp xúc với các yếu tố khác có mối liên hệ với nó.

Các hành giả tại trung tâm thiền Mahasi ở Rangoon bắt đầu tiếp cận, ghi nhận, quán sát sự chuyển động phồng xẹp ở bụng, phương pháp hành thiền này không chỉ dễ áp dụng, mà còn làm nổi bật lên những đặc tánh của các đối tượng trong khi ngồi thiền. Sự căng và chuyển động ở bụng là đặc tánh của nguyên tố gió (vāyo). Hành giả thực hành bằng cách ghi nhận sự phồng và xẹp của bụng. Cách hành thiền này đã giúp nhiều hành giả đạt được tuệ giác và có những tiến bộ đáng kể trên con đường thánh đạo.

Lúc đầu, hành giả liên tục quan sát bụng phồng xẹp. Hành giả nên ghi nhận tất cả những biến động của tâm diễn ra trong khi tập trung quán sát sự phồng xẹp ở bụng. Một cảm giác về hỷ lạc có thể sanh khởi, nhưng nó sẽ biến mất khi được ghi nhận cẩn thận và chúng sẽ không chen vào nếu hành giả tiếp tục quán sát, theo dõi sự phồng xẹp ở bụng. Khi Đức Phật nói về hỷ bất thiện, điều đó có nghĩa là hành giả nên tập trung vào đối tượng danh và sắc (thân và tâm) để đoạn trừ dục lạc, nếu hỷ ấy khởi lên, hành giả nên ghi nhận và diệt trừ hỷ bất thiện ấy ngay lập tức.

  • 1
    Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý (sáu căn) tương xứng với các đối tượng sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (sáu trần).
Trang chủ » Thiền Minh Sát » Thiền Sư Mahāsī (U Sobhana) » Những Câu Hỏi Của Đức Vua Trời Sakka » Cảm Giác Dễ Chịu Và Những Suy Nghĩ Bất Thiện