Wikidhamma

Thư Viện Nghiên Cứu Phật Giáo


Trang cập nhật dữ liệu giáo Pháp mới mỗi ngày! Cập nhật thông báo Tại Đây

Chinh Phục Ái Dục

Pháp thoại Thiền Sư Mahasi

Biên tập Anh Ngữ Tỷ kheo Pesala

Dịch Việt Dhannapālaka

Khi một người thấy được các hình tướng thì tiếp theo đó là những suy nghĩ về tham ái, ngã mạn và tà kiến sanh khởi. Tham ái làm cho các hình tướng ấy trở nên đáng hài lòng, đồng thời cũng khuếch đại chúng lên. Tương tợ như vậy, ngã mạn và tà kiến cũng diễn ra theo cách đó. Do đó, mọi ký ức về khoảnh khắc nhìn thấy đều dẫn đến những suy nghĩ và sự quyết định làm sanh khởi tham ái. Hơn nữa, tham ái là nhân dẫn đến yêu và ghét, chúng khiến một người trở thành nạn nhân của sự ganh tị và ác ý. Những điều này lại là nhân gây ra sự thất vọng và đau khổ trong nhân loại.

Đáp lại yêu cầu của Đức Vua trời Sakka, Đức Phật đã giải thích cách thực hành để khắc phục tham ái, ngã mạn và tà kiến. Đức Phật dạy rằng, có hai loại cảm giác dễ chịu (thọ lạc) và hai loại cảm giác khó chịu (thọ khổ). Hai loại cảm giác dễ chịu, đó là: một loại nên chứa chấp và loại kia nên tránh xa. Cũng vậy, hai loại cảm giác khó chịu: một loại nên chứa chấp, còn loại kia nên tránh xa. Tiếp đến là cảm giác trung tính (thọ xả), một cảm giác không buồn, không vui. Cảm giác trung tính này cũng có hai loại: một loại nên chứa chấp, còn loại kia nên tránh xa.

Cảm giác dễ chịu, khó chịu hay trung tính nên được chứa chấp nếu chúng đưa đến những trạng thái thiện tâm; còn ngược lại, chúng dẫn đến các trạng thái tâm bất thiện thì nên tránh xa. Bản chú giải mô tả lời dạy này cũng tựa như thực hành thiền minh sát (Vipassanā) – thực hành con đường cao thượng.

Trong một đoạn kinh Pāḷi mục 2.2. Cảm Thọ Trong Thiền (Vedanākammaṭṭhāna) của bài kinh DN21. Kinh Đế Thích Sở Vấn, Đức Phật dạy rằng:

“Này đức vua trời Sakka, ta dạy có hai loại cảm giác dễ chịu: một cảm giác dễ chịu nên chứa chấp và một cảm giác dễ chịu nên tránh xa. Nếu ngươi thấy cảm giác dễ chịu đưa tới sự phát triển các trạng thái tâm thiện và ngăn chặn những trạng thái tâm bất thiện, thì cảm giác dễ chịu ấy ngươi nên chứa chấp. Cảm giác dễ chịu có hai loại, đó là: cảm giác dễ chịu gắn liền với suy nghĩ, ý niệm1Vitakka (tầm) và Vicāra (tứ) được dịch là “suy nghĩ-ý niệm” và “suy nghĩ lan man” trong Từ điển Phật giáo của Nyanatiloka. Ý nghĩa thường được sử dụng là “tập trung ban đầu” và “tập trung duy trì”. và cảm giác dễ chịu không liên quan đến các hoạt động của tâm. Trong hai loại cảm giác dễ chịu này, cảm giác dễ chịu không liên quan đến các hoạt động của tâm là (thù thắng hơn) nổi trội hơn hết thảy.”

  • 1
    Vitakka (tầm) và Vicāra (tứ) được dịch là “suy nghĩ-ý niệm” và “suy nghĩ lan man” trong Từ điển Phật giáo của Nyanatiloka. Ý nghĩa thường được sử dụng là “tập trung ban đầu” và “tập trung duy trì”.